Ministerstwo Obrony Narodowej zaprezentowało 5 września 2025 roku w Porcie w Ustce raport strategiczny „Pomorze Środkowe” w ramach Paktu dla Bezpieczeństwa Polski. Dokument przygotowany przez zespół pod kierownictwem Macieja Samsonowicza, doradcy MON, przedstawia kompleksową analizę infrastruktury transportowej i energetycznej w województwach zachodniopomorskim, pomorskim, kujawsko-pomorskim i warmińsko-mazurskim.
Pakt dla Bezpieczeństwa Polski – Pomorze Środkowe stanowi jeden z trzech filarów koncepcji Tarczy Bałtyk, obok Deklaracji Bałtyckiej dotyczącej wzmocnienia współpracy wojskowej państw NATO w regionie oraz Zielonego Okręgu Przemysłowego „Kaszubia” jako strategicznej bazy logistycznej i przemysłowej.
Inwestycje infrastrukturalne o znaczeniu obronnym
„Raport Pomorze Środkowe to strategiczny plan działań na rzecz bezpieczeństwa Polski i regionu. Określone w nim inwestycje infrastrukturalne wzmacniają zdolność obronną, usprawniają mobilność wojskową i zwiększają bezpieczeństwo obywateli” – podkreślał wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz podczas spotkań z twórcami paktu.
Maciej Samsonowicz wyjaśnia, że dokument wskazuje nie tylko bariery systemowe, ale również konkretne projekty drogowe, kolejowe, morskie i lotnicze wymagające realizacji. „To mapa inwestycji o znaczeniu obronnym, która ma zapewnić Polsce i sojusznikom zdolność szybkiego reagowania w sytuacjach kryzysowych” – zaznacza doradca MON odpowiedzialny za prace nad raportem.
Kluczowa rola regionu w architekturze bezpieczeństwa NATO
Raport powstał na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej z 31 października 2024 roku o powołaniu zespołu do jego opracowania. Dokument koncentruje się na rozwoju infrastruktury zwiększającej mobilność wojsk własnych oraz sojuszniczych, uznając Pomorze Środkowe za kluczowy filar systemu obrony kraju i wsparcia sojuszniczego na wschodniej flance NATO.
Kluczowe inwestycje będą dotyczyły dróg, linii kolejowych oraz portów lotniczych i morskich w czterech województwach północnej Polski. Inicjatywa ma na celu budowanie odporności strategicznej państwa poprzez rozwój infrastruktury krytycznej umożliwiającej sprawną mobilność sił zbrojnych w regionie bałtyckim.
Integracja bezpieczeństwa z rozwojem gospodarczym
Koncepcja Tarczy Bałtyk łączy aspekty bezpieczeństwa z rozwojem gospodarczym regionu poprzez Zielony Okręg Przemysłowy „Kaszubia”, który ma wykorzystywać zieloną energetykę i innowacyjny przemysł do budowania odporności strategicznej. Takie podejście odzwierciedla współczesne trendy w planowaniu obronnym, gdzie infrastruktura cywilna i wojskowa są projektowane w sposób komplementarny. Rozwój infrastruktury transportowej i energetycznej służy zarówno potrzebom obronnym, jak i gospodarczym, zwiększając konkurencyjność regionu oraz jego znaczenie w europejskim systemie bezpieczeństwa.
Wnioski i rekomendacje
- Dostosowanie krajowej infrastruktury drogowo-kolejowej na potrzeby mobilności wojskowej, w tym przyjęcia wojsk sojuszniczych.
- Uwzględnienie wskazanych w raporcie nowych odcinków dróg w wykazie dróg o znaczeniu obronnym.
- Wskazanie priorytetów dróg znaczenia obronnego do finansowania w ramach KFD.
- Wprowadzenie nowej kategorii drogi o znaczeniu obronnym, tj. o niższych parametrach, niż określone w przepisach dotyczących wymagań techniczno-obronnych dla dróg znaczenia obronnego.
- Dostosowanie kolejowych punktów ładunkowych na potrzeby transportu i ruchu wojsk własnych i sojuszniczych.
- Rozwój zasobów w zakresie transportu kolejowego, w tym pozyskanie odpowiedniego taboru kolejowego, w szczególności platform wagonowych do transportu techniki ciężkiej.
- Raport stanowi podstawę do aktualizacji rządowego programu budowy dróg krajowych i autostrad pod kątem priorytetyzacji potrzeb i zamierzeń inwestycyjnych wskazanych w raporcie.
- Raport stanowi podstawę do aktualizacji rządowego programu budowy kolei pod kątem priorytetyzacji potrzeb i zamierzeń inwestycyjnych wskazanych w raporcie.
- Raport nakłada obowiązek wprowadzenia systemów antydronowych dla osłony infrastruktury transportowej, w tym szczególnie portów lotniczych i morskich oraz kolejowych punktów ładunkowych.
- Ujednolicenie we wszystkich Portach Morskich Instrukcji Technologicznej oraz Instrukcji Bezpiecznej Obsługi Statku, w zakresie działań eksploatacyjnych i awaryjnych podczas obsługi, a w szczególności zapisów dotyczących krótkotrwałego składowania materiałów niebezpiecznych na terenie portów.
- Raport nakłada obowiązek na administrację morską przeprowadzenia przeglądu morskich platform transportowych pod kątem: zasobów, stanu prawnego, obywatelstwa załóg.
- Raport stanowi podstawę do dekonfliktacji planów ewakuacji ludności w rejonie opracowanego raportu.
- Raport stanowi podstawę do opracowania dokumentacji ćwiczebnej cywilno-wojskowej w portach morskich i lotniczych mających na celu sprawdzenie możliwości użycia wojsk własnych i sojuszniczych.
- Uproszczenie procedur inwestycyjnych w zakresie przygotowania infrastruktury transportowej (cywilnej) dla potrzeb transportu i ruchu wojsk własnych i sojuszniczych.
- Raport stanowi podstawę do pozyskiwania środków finansowych na potrzeby i zamierzenia inwestycyjne z budżetu państwa i innych możliwych źródeł finansowania w tym KPO poprzez FBiO.
- Potrzeby i zamierzenia inwestycyjne zawarte w raporcie realizują istotny interes bezpieczeństwa państwa, o którym mowa w szczególności w art. 12 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych.
- Zamierzenia inwestycyjne zawarte w raporcie mogą być realizowane i finansowane w każdej możliwej formule, w tym w formule Partnerstwa Publiczno-Prywatnego.
- Raport stanowi podstawę do wyłączenia przepisów ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku oraz ustawy Prawo wodne dla potrzeb i zamierzeń inwestycyjnych zawartych w raporcie.
- Wzmocnienie ochrony i osłony infrastruktury istotnej pod względem bezpieczeństwa państwa w rejonie Pomorza Środkowego.
- Konieczność zbudowania w portach lotniczych zdolności do szybkiej odbudowy nawierzchni lotniskowych pola naziemnego ruchu lotniczego na lotniskach cywilnych użytku publicznego (Szczecin-Goleniów, Bydgoszcz, Olsztyn-Mazury).
- Stworzyć normy prawne dotyczące włączenia w czasie wojny i stanu wojennego portów lotniczych i morskich do systemu obronnego Rzeczypospolitej Polskiej.
- Wnioski i rekomendacje ujęte w raporcie powinny zostać uwzględnione w procesie planowania i programowania rozwoju Sił Zbrojnych RP.
