Przedstawiciele Ministerstwa Aktywów Państwowych na wspólnej konferencji z Bankiem Gospodarstwa Krajowego (BGK) poinformowali o uruchomieniu długo zapowiadanego konkursu, w ramach którego inwestorzy morskich farm wiatrowych będą mogli ubiegać się dofinansowanie do inwestycji. Postępowanie obejmie środki z Krajowego Planu Odbudowy (KPO) przewidziane w Funduszu na rzecz Morskiej Energetyki Wiatrowej.
Bank Gospodarstwa Krajowego uruchamia nabór wniosków na pożyczki na morską energetykę wiatrową. To efekt podpisania umowy o współpracy pomiędzy BGK a Ministerstwem Aktywów Państwowych. Dzięki temu bank może teraz udzielać pożyczek na projekty, które polegają na budowie farm wiatrowych na Bałtyku. Wsparcie będzie realizowane ze środków KPO w formie Funduszu na rzecz Morskiej Energetyki Wiatrowej, którego wysokość to prawie 5 mld euro.
– Dzięki dialogowi z branżą offshore, MAP zna potrzeby przedsiębiorców i na nie odpowiada. Co ważne, wyprzedzamy przyjęty harmonogram aż o dwa miesiące. Dziś zrobiliśmy kolejny krok w kierunku transformacji energetycznej Polski. Morska energetyka wiatrowa będzie bowiem istotnym elementem miksu energetycznego naszego kraju. Na jej rozwój mamy miliardy złotych. Będziemy robić co w naszej mocy, żeby wspólnie z biznesem wykorzystać szansę na skok rozwojowy polskiej gospodarki, a tym samym zapewnić bezpieczeństwo energetyczne milionom naszych obywateli – podkreślił wiceminister Jacek Bartmiński.
BGK będzie udzielać pożyczek na budowę farm wiatrowych na Morzu Bałtyckim ze środków Funduszu na rzecz Morskiej Energetyki Wiatrowej. Pożyczki będą udzielane na warunkach rynkowych. Dzięki temu wsparcie udzielane inwestorom nie będzie pomocą publiczną i tym samym nie będzie wymagać dodatkowej notyfikacji w Komisji Europejskiej. Wspierane będą projekty o minimalnej wielkość 300 MW zainstalowanej mocy.
Umowy pożyczkowe na finansowanie morskich farm wiatrowych mogą być zawierane do 31 sierpnia 2026 roku, przy maksymalnym okresie spłaty aż do 2053 r.
– Finansowanie projektów z KPO to nasza szansa na kolejny krok w kierunku transformacji energetycznej Polski. Ponad 21 mld zł z Krajowego Planu Odbudowy zostało przeznaczone na budowę morskich farm wiatrowych na Bałtyku. To bardzo ważne dla wzmacniania niezależności i zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego naszego kraju. Budowa farm morskich odegra także kluczową rolę w rozwoju polskiej gospodarki, krajowe firmy związane bezpośrednio lub pośrednio z sektorem zyskają nowe możliwości rozwoju. Jesteśmy zadowoleni, że jako polski bank rozwoju możemy uczestniczyć w tych działaniach oraz dzięki naszemu know-how i doświadczeniu wdrażać kolejne instrumenty realizowane ze środków europejskich – mówi prof. Marta Postuła, pierwsza wiceprezes BGK.
Morska energia wiatrowa odegra kluczową rolę w dekarbonizacji światowej gospodarki. Komisja Europejska przyjęła ten kierunek jako jeden z filarów swojej strategii energetycznej i jeden ze strategicznych celów Europejskiego Zielonego Ładu. Uruchomiony nabór na pożyczki to możliwość realizacji inwestycji, które przyczyniają się do osiągnięcia tych celów. Co więcej, według badań BGK budowa farm wiatrowych pozytywnie wpłynie na rozwój rynku pracy – według szacunków liczba nowych miejsc pracy może wynieść nawet 100 tysięcy.
Rewizja KPO i starania o wsparcie w euro
Przypomnijmy, że minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz niedawno zapowiedziała, że konkurs ruszy w sierpniu 2024 r.
W ramach przeprowadzonej w 2023 r. rewizji KPO, zatwierdzonej decyzją Rady UE w dniu 8 grudnia 2023 r., ustanowiono m.in. nową formułę finansowania dla projektów budowy morskich farm wiatrowych, wprowadzając w rozdziale KPO o nazwie REPowerEU inwestycję z numerem G3.1.5 pn. „Budowa morskich farm wiatrowych (Fundusz na rzecz Morskiej Energetyki Wiatrowej)”.
Zgodnie z nowymi zasadami określonymi w G3.1.5, wsparcie na budowę morskich farm wiatrowych będzie udzielane w formie pożyczek z ustanowionego na ten cel Funduszu na rzecz Morskiej Energetyki Wiatrowej, tj. Funduszu instrumentów dłużnych, którego zasady funkcjonowania zostaną określone w strategii inwestycyjnej tego funduszu. Wsparciem objęte będą przedsięwzięcia budowy zespołów morskich farm wiatrowych w wyłącznej strefie ekonomicznej RP o minimalnej łącznej mocy 3 GW, generowanej przez co najmniej 2 projekty.
W ramach inwestycji G3.1.5 wsparcie uzyskają projekty polegające na budowie farm wiatrowych na morzu wraz z niezbędną infrastrukturą. Wsparciem objęty będzie zakres rzeczowy projektów w szczególności dotyczący budowy i instalacji fundamentów, morskich turbin wiatrowych, morskich stacji transformatorowych, kabli wewnętrznych oraz kabla eksportowego, z wyłączeniem infrastruktury lądowej.
Ustanowienie instrumentów zwrotnych umożliwi zatem finansowanie projektów budowy morskich farm wiatrowych, których harmonogramy realizacji wykraczają poza termin realizacji REPowerEU, tj. poza datę 30 czerwca 2026 r.
Fundusz będzie zarządzany przez Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK), który będzie partnerem wdrażającym programu. W lipcu br. Ministerstwo Aktywów Państwowych (KPO) było w trakcie podpisywania umów z BGK. Jak zapowiedział w Senacie przedstawiciel MAP, proces ten miał się zakończyć przełomie sierpnia i września 2024 r. Wówczas byłoby możliwe podpisywanie umów w perspektywie do wiosny 2025 r.
W marcu br. w wykazie prac legislacyjnych i programowych rządów pojawił się projekt nowelizacji ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz niektórych innych ustaw. Projekt UD33 zakładał usprawnienia wdrażania KPO w zakresie wsparcia inwestycji. Przewidziano w nim m.in. umożliwienie podpisywania umów o objęcie przedsięwzięć wsparciem oraz rozliczania się z wykonawcami w euro. W ten sposób zostanie zwiększone zainteresowanie środkami z części pożyczkowej RRF, m.in. w przypadku planowanej inwestycji G1.3.2. Autorzy projektu wskazali, że brak takiej możliwości może spowodować, że zainteresowanie będzie mniejsze niż dostępne środki lub że w ogóle nie będzie możliwości zrealizowania tej inwestycji. W związku z powyższym zaproponowane zostało wskazanie w ustawie, że inwestycje z części pożyczkowej RRF mogą być finansowane w euro. Rozporządzenie została przyjęte w ramach nowelizacji ustawy o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz niektórych innych ustaw, którą uchwalono 15 maja 2024 r. na posiedzeniu Sejmu.
Przypomnijmy, że Komisja Europejska zatwierdziła 1 lipca br. wniosek Polski w sprawie rewizji Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), który nasz kraj przedłożył Komisji 30 kwietnia 2024 r.
Fundusz na rzecz Morskiej Energetyki Wiatrowej
W lutym br. informowaliśmy, że celem Funduszu dla Morskiej Energetyki Wiatrowej ma być zachęcenie do inwestycji prywatnych i poprawy dostępu do finansowania w sektorze morskiej energetyki wiatrowej w Polsce. W zmienionym KPO zaznaczono, że umowy finansowania z beneficjentami końcowymi mają na celu realizację co najmniej dwóch projektów farm o łącznej mocy co najmniej 3 GW. Wsparcie będzie polegało na udzielaniu pożyczek bezpośrednio sektorowi prywatnemu, jak również podmiotom sektora publicznego, którzy wytwarzają lub zamierzają produkować energię z morskich farm wiatrowych.
Jak wskazano, w celu realizacji inwestycji ze środków funduszu rząd Polski i BGK powinny zawrzeć umowę wykonawczą określającą szereg kwestii w tym m.in. opis procesu wyboru projektów. Podkreślono, że decyzja w tym zakresie ma być podejmowana przez komitet inwestycyjny lub inny odpowiedni równoważny organ większością głosów przez członków niezależnych od rządu. Ponadto, inwestycja musi m.in. spełnić kryterium opłacalności ekonomicznej, być zgodna z zasadami czy nieczynienia poważnej szkody środowisku (DNSH). Beneficjenci końcowi instrumentu nie mogą otrzymać wsparcia z innych instrumentów Unii na pokrycie tych samych kosztów.
Na co i kto może uzyskać środki?
W ramach inwestycji G3.1.5 wsparcie uzyskają projekty polegające na budowie farm wiatrowych na morzu wraz z niezbędną infrastrukturą. Wsparciem objęty będzie zakres rzeczowy projektów w szczególności dotyczący budowy i instalacji fundamentów, morskich turbin wiatrowych, morskich stacji transformatorowych, kabli wewnętrznych oraz kabla eksportowego, z wyłączeniem infrastruktury lądowej.
Na co można otrzymać wsparcie? Zgodnie z zasadami określonymi przez Komisję Europejską dla ww. inwestycji, o wsparcie mogły ubiegać się przedsiębiorstwa/podmioty wytwarzające lub zamierzające wytwarzać energię elektryczną z energii wiatru na morzu w morskiej farmie wiatrowej, realizujące projekty uczestniczące w fazie I budowy morskich farm wiatrowych w Polsce, poza systemem aukcyjnym (tj. projekty, które otrzymały decyzję Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki przyznającą prawo do pokrycia ujemnego salda dla energii elektrycznej z morskiej farmy wiatrowej w ramach tzw. kontraktu różnicowego – stosownie do art. 16 ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych. Prezes URE wydał decyzje o przyznaniu wsparcia operacyjnego w postaci kontraktu różnicowego dla 7 projektów morskich farm wiatrowych o łącznej mocy 5 900 MW. O wsparcie będą mogły ubiegać się również projekty uczestniczące w II fazie wsparcia aukcyjnego offshore wind, z zastrzeżeniem, iż umowa o udzielenie pożyczki musi zostać zawarta pomiędzy BGK oraz deweloperem projektu, najpóźniej do 31 sierpnia 2026 r.
Finansowanie inwestycji
Finansowanie będzie odbywało się w formie pożyczek, na zasadach rynkowych. Udzielana pożyczka nie będzie stanowiła pomocy publicznej. Środki alokowane w ww. Funduszu wynoszą 4,785 mld EUR (z uwzględnieniem przeniesionej do inwestycji G3.1.5 kwoty w wysokości 3,25 mld EUR z dotychczasowej inwestycji KPO B2.3.1). Maksymalny udział pożyczki ze środków KPO w wartości łącznego finansowania zewnętrznego projektu nie może przekraczać 49 %.
Źródło: Twitter (X), gov.pl, własne, MAP
