Polska, Estonia, Litwa i Łotwa podpisały 16 czerwca 2025 roku Memorandum o współpracy w zakresie ochrony i odporności infrastruktury energetycznej, ze szczególnym uwzględnieniem infrastruktury podmorskiej Morza Bałtyckiego. Inicjatywa stanowi odpowiedź na rosnące zagrożenia geopolityczne oraz potrzebę wzmocnienia bezpieczeństwa energetycznego regionu.
Memorandum koncentruje się na czterech kluczowych filarach działania: zapobieganiu zagrożeniom, wykrywaniu potencjalnych ataków, reagowaniu na incydenty oraz odstraszaniu przeciwników. W ramach porozumienia utworzono międzykrajową i międzyinstytucjonalną grupę roboczą, która będzie koordynować działania w zakresie ochrony krytycznej infrastruktury przed zagrożeniami fizycznymi, cybernetycznymi i innymi.
„Bezpieczeństwo energetyczne regionu Morza Bałtyckiego wymaga ścisłej współpracy międzynarodowej, szczególnie po synchronizacji państw bałtyckich z systemem europejskim. Poprzez ochronę infrastruktury i zwiększenia jej odporności wspólnymi siłami zwiększamy nasze bezpieczeństwo”, podkreśliła ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska.
Współpraca obejmuje rozwój mechanizmów szybkiej wymiany informacji między krajami oraz organizację wspólnych ćwiczeń i koordynację reakcji kryzysowych. Działania te mają szczególne znaczenie w kontekście niedawnych incydentów, takich jak uszkodzenia kabla podmorskiego EstLink 2 łączącego Estonię z Finlandią oraz gazociągu Balticconnector.
Memorandum jest bezpośrednio powiązane z historyczną synchronizacją energetyczną, która miała miejsce 9 lutego 2025 roku, gdy Estonia, Łotwa i Litwa zsynchronizowały swoje systemy elektroenergetyczne z europejskim obszarem synchronicznym CESA przez Polskę. Ten krok zakończył wieloletni proces integracji energetycznej z Unią Europejską i ostatecznie uniezależnił region od systemu rosyjskiego.
Równolegle z podpisaniem memorandum, operatorzy systemów przesyłowych z krajów regionu zawarli porozumienie techniczne o współpracy, a rządy państw zaktualizowały Memorandum BEMIP (Baltic Energy Market Interconnection Plan), potwierdzając wolę kontynuowania integracji energetycznej i inwestycji w infrastrukturę krytyczną.
Wspólne działania prowadzone są z aktywnym udziałem Komisji Europejskiej, co podkreśla strategiczne znaczenie bezpieczeństwa energetycznego regionu Morza Bałtyckiego dla całej Unii Europejskiej. Inicjatywa stanowi także odpowiedź na incydenty z ostatnich lat, które pokazały podatność infrastruktury podmorskiej na sabotaż i przypadkowe uszkodzenia.
Ochrona infrastruktury energetycznej Morza Bałtyckiego stanowi kluczowy element europejskiego bezpieczeństwa energetycznego i transformacji w kierunku czystej energii. Region bałtycki staje się coraz ważniejszym hubem dla morskich farm wiatrowych, kabli podmorskich i gazociągów, które są fundamentem dla osiągnięcia celów klimatycznych UE. Wzmocnienie odporności tej infrastruktury przed zagrożeniami hybrydowymi i cybernetycznymi jest niezbędne dla stabilności dostaw energii w Europie Północnej oraz dla realizacji Europejskiego Zielonego Ładu, szczególnie w kontekście geopolitycznych napięć w regionie.
