Krajowa Izba Gospodarki Morskiej (KIGM) wystąpiła do Ministerstwa Infrastruktury (MI) z propozycją zmian w przepisach dotyczących wyszkolenia i kwalifikacji członków załóg statków morskich. Problem dotyczy obecnej definicji „żeglugi krajowej”, która ogranicza się tylko do morskich wód wewnętrznych i morza terytorialnego. Obecna definicja powoduje utrudnienia dla polskich armatorów w uprawianiu żeglugi, w tym prowadzenie prac związanych z morską energetyką wiatrową – wskazuje Izba.

Pismo z dnia 20 stycznia br. zostało skierowane do MI w nawiązaniu do posiedzenia Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej w dniu 16 października 2024 r., na którym rozpatrywana była informacja Ministra Infrastruktury na temat niezbędnych zmian systemowych w zakresie uzyskiwania kwalifikacji do prowadzenia żeglugi przybrzeżnej.

Jak wyjaśnia KIGM w piśmie do wiceministra Arkadiusza Marchewki, obecna interpretacja przepisów utrudnia polskim armatorom prowadzenie prac związanych z morską energetyką wiatrową, szczególnie na akwenach położonych w wyłącznej strefie ekonomicznej.

„Wyinterpretowana przez Departament Edukacji Morskiej (DEM) z Dyrektywy 2022/993/UE definicja żeglugi krajowej ograniczona do morskich wód wewnętrznych i morza terytorialnego, która spowodowała wydanie przez Ministra Infrastruktury w kwietniu 2022 r. rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji członków załóg statków morskich, jest zbyt wąska i przez to utrudnia uprawianie żeglugi polskim armatorom (w tym prowadzenie prac związanych z morską energetyką wiatrową) na akwenach, na których obowiązywały przepisy zmienione w tym rozporządzeniu” – czytamy w piśmie.

„Dyrektywa w art. 2 pkt 11 w definicji statku morskiego nie zawęża obszaru żeglugi statków nieobjętych zakresem dyrektywy do jedynie morskich wód wewnętrznych i morza terytorialnego. W definicji tej mowa jest również o statkach pływających w bezpośredniej bliskości wód osłoniętych (sheltered waters) lub w bezpośredniej bliskości akwenów, na których obowiązują przepisy portowe. Do tego rodzaju akwenów mogą naszym zdaniem być zaliczone akweny, na których będą funkcjonowały morskie farmy wiatrowe, położone poza morzem terytorialnym, w wyłącznej strefie ekonomicznej, która zgodnie z definicją wynikającą z art. 15 ustawy o obszarach morskich RP i administracji morskiej przylega do tego morza – precyzuje KIGM.

Propozycje nowych definicji

Izba proponuje dwa rozwiązania: zmianę definicji żeglugi krajowej lub stworzenie nowej kategorii „rozszerzonej żeglugi krajowej”. Druga opcja obejmowałaby podróże po akwenach przyległych do morza terytorialnego, gdzie Polska ma uprawnienia do budowy i obsługi morskich farm wiatrowych. Poniżej propozycje nowych definicji:

Żegluga krajowa – podróże po morskich wodach wewnętrznych i morzu terytorialnym Rzeczypospolitej Polskiej, a także na akwenach przyległych, na których Rzeczpospolita Polska ma władztwo w zakresie budowania i użytkowania sztucznych wysp, konstrukcji i innych urządzeń, o którym mowa w art. 17 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1125), w celu obsługi morskich farm wiatrowych, o których mowa w ustawie z dnia 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 182).

Rozszerzona żegluga krajowa – podróże po akwenach przyległych do morza terytorialnego, na których Rzeczpospolita Polska ma władztwo w zakresie budowania i użytkowania sztucznych wysp, konstrukcji i innych urządzeń, o którym mowa w art. 17 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1125), w celu obsługi morskich farm wiatrowych, o których mowa w ustawie z dnia 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 182)

Ponadto, z punktu widzenia kwalifikacji zawodowych marynarzy, aby marynarz mógł zajmować odpowiednie stanowisko na statku eksploatowanym w rozszerzonej żegludze krajowej powinien przejść odpowiednie szkolenie uzupełniające w wybranej Morskiej Jednostce Edukacyjnej (MJE) i posiadać zaświadczenie uprawniające do zajmowania stanowiska na statku uprawiającym żeglugę w strefie rozszerzonej, wydane przez administrację morską. W ocenie KIGM program szkolenia uzupełniającego powinien obejmować jedynie różnice w szkoleniu prowadzonym w celu uzyskania dyplomów w żegludze krajowej i żegludze przybrzeżnej, ale w ograniczonym zakresie, który uwzględnia prowadzenie żeglugi w wąskim pasie wód należących do wyłącznej strefy ekonomicznej przyległym do polskiego morza terytorialnego – wskazuje KIGM w swoim stanowisku.

Propozycje KIGM mają szczególne znaczenie w kontekście rozwoju sektora morskiej energetyki wiatrowej na Bałtyku, gdzie cześć farm będzie zlokalizowana właśnie w wyłącznej strefie ekonomicznej, poza wodami terytorialnymi.