Niedawna propozycja zmian w regulacjach podatkowych zaniepokoiły branżę morskiej i lądowej energetyki wiatrowej Dr Wojciech Sztuba, Partner Zarządzający w TPA Poland wyjaśnia w komentarzu dla naszej redakcji, że nowe propozycje wynikające z projektowanej nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie przynoszą znaczących zmian z punktu widzenia lądowych, a zwłaszcza morskich farm wiatrowych. – Tym niemniej należy obserwować dalsze prace legislacyjne, ponieważ finalny kształt zmian nie jest jeszcze znany – podkreśla Dr Sztuba.
Ekspert wyjaśnia, że zaproponowane zmiany ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wymuszone dwoma wyrokami Trybunału Konstytucyjnego i spodziewane od początku 2025 r., dotyczą głównie instalacji lądowych, a nie morskich.
– Wynika to z faktu, że podatek od nieruchomości (PON), który jest regulowany tą ustawą, jest podatkiem terytorialnym i dotyczy obiektów zlokalizowanych na terenie administracyjnym polskich jednostek samorządu terytorialnego, czyli miast i gmin, które są jednocześnie organem podatkowym w tym podatku. Jako, że gros inwestycji morskich farm wiatrowych, czyli m.in. wszystkie turbiny i część stacji transformatorowych, lokalizowana będzie de facto poza terytorium RP, bo w odległości ponad 12 mil morskich (poza obszarem żeglugi przybrzeżnej), majątek ten nie znajdzie się w tzw. właściwości miejscowej żadnego organu podatkowego w zakresie PON – wskazuje ekspert.
„Natomiast, wprawdzie mniejsza, ale nadal istotna, część inwestycji morskich rozgrywa się na lądzie i w bliskiej od niego odległości. Dotyczy to m.in. składników majątku związanych z wyprowadzeniem mocy z farmy na ląd i jej przyłączenie do infrastruktury Polskich Sieci Elektroenergetycznych. A zatem elementy przyłącza, lądowe budynki i budowle związane ze stacjami transformatorów i rozdzielni, towarzyszącą im infrastrukturą użytkową typu drogi, place, ogrodzenia, oświetlenie etc. będą analizowane pod kątem powstania obowiązku podatkowego w PON na terenie gminy, w której się pojawią”.
Dr Sztuba wskazuje, że w tym kontekście spodziewana nowelizacja ustawy podatkowej nie wprowadza istotnych zmian w stosunku do dotychczas obowiązujących przepisów oraz dominującej praktyki ich stosowania.
-W pewnym stopniu projekt nowelizacji absorbuje i uwzględnia część tej praktyki, niekiedy na niekorzyść podatników. Dotyczy to np. pojęcia trwałego połączenia obiektu z gruntem, które pojawia się jako nowa definicja legalna. W przeszłości sądy analizując możliwość uznania obiektu za nieruchomości na podstawie jakości jego połączenia z gruntem stosowały zróżnicowane kryteria. Jednym z nich była możliwość demontażu obiektu (i np. przeniesienia w inne miejsce) bez uszkodzenia żadnej z części. A zatem połączenie np. konstrukcji nośnej wolnostojącego urządzenia z fundamentem za pomocą śrub można było uznać za demontowalne bez konieczności uszkodzenia żadnej z części, czyli w rezultacie nietrwałe. Nowa definicja trwałego połączenia z gruntem, kierując się najnowszym orzecznictwem sądów administracyjnych, rezygnuje z tej przesłanki i w efekcie jest szersza. Połączenia demontowalne będą mogły być uznawane za trwałe, jeśli zabezpieczają całość obiektu przed uszkodzeniem w trakcie eksploatacji – wyjaśnia.
MKIŚ i MAP zaniepokojone zmianą definicji budowli
W przygotowanym przez Ministerstwo Finansów projekcie zmieniającym ustawę o podatku rolnym, ustawę o podatkach i opłatach lokalnych, ustawę o podatku leśnym oraz ustawę o opłacie skarbowej, została zaproponowana zmiana definicji budowli. Obecnie odnosi się ona do definicji wskazanej w ustawie Prawo budowlane. Resort finansów proponuje, aby za budowlę uznać m.in. części budowlane elektrowni wiatrowych. Co więcej, w myśl projektu nowych przepisów, za budowlę mają być uznawane także instalacje i urządzenia, jeżeli stanowią wraz z tym obiektem całość techniczno-użytkową. Zmiana definicji budowli proponowana przez Ministerstwo Finansów może stanowić ryzyko dla realizacji projektów morskich farm wiatrowych – uważa Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwo Aktywów Państwowych.
W opinii MKiŚ istnieje uzasadniane ryzyko, że w przypadku kwalifikacji całej morskiej turbiny jako budowli, budowa morskich farmach wiatrowych w Polsce może być pod istotną presją rynkową i czasową. W opinii MAP, wzrost obciążeń w zakresie podatku od nieruchomości (PON) może ponadto negatywnie wpłynąć na rozwój odnawialnych źródeł energii w Polsce, w tym morskich farm wiatrowych, nakładając dodatkowe zobowiązania finansowe w przypadku przedsięwzięć służących transformacji energetycznej.
– Wytwórcy offshore z uwagi na specyfikę branży są obciążeni wysokimi opłatami z tytułu PSZW (pozwolenie lokalizacyjne) oraz wysoką opłatą koncesyjną za wytwarzanie energii elektrycznej, które mają stanowić swoisty ekwiwalent podatku od nieruchomości – przekonuje MAP.
– Należy jednak mieć świadomość, iż pomimo skali realizowanych przedsięwzięć na terenie naszego kraju, Polska nadal pozostaje rynkiem lokalnym z perspektywy kluczowych dostawców technologii. Istnieje poważne ryzyko, iż z perspektywy globalnej przynajmniej część z nich nie będzie dostarczała morskich turbin wiatrowych do Polski, jeżeli miałoby się to wiązać z dodatkowymi kosztami na etapie produkcji lub też ryzykiem utraty własności intelektualnej. Powoduje to w konsekwencji realne zagrożenie, iż koszt budowy morskich farm wiatrowych w Polsce będzie wyższy od kosztów w innych państwach, co docelowo może przełożyć się na ceny energii dla odbiorców – napisało MKiŚ.
Podatek od nieruchomości farm wiatrowych
Przyjrzyjmy się podstawowym informacjom na temat podatku od nieruchomości (PON) w kontekście energetyki wiatrowej, które zaprezentowali eksperci kancelarii TPA. Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Budowle lub ich części jako przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości generują dla farm wiatrowych największe obciążenie podatkowe i między innymi dlatego są przedmiotem licznych sporów z organami podatkowymi. Skutkiem tych sporów jest zmiana definicji budowli dla celów PON zaplanowana od 1 stycznia 2025 r. i zaprezentowana już wstępnie w projekcie stosownej ustawy zmieniającej opublikowanym 17 czerwca 2024 r.
Nowa definicja budowli przewiduje, że za takowe uznane zostaną:
- obiekty wymienione w załączniku nr 4 do ustawy, a także instalacje i urządzenia, jeżeli stanowią wraz z tym obiektem całość techniczno-użytkową,
- części budowlane urządzeń niestanowiących części budowli, o których mowa w lit. a,
- części budowlane elektrowni wiatrowych i elektrowni jądrowych,
- fundamenty pod maszyny oraz urządzenia, odrębne pod względem technicznym od tych maszyn i urządzeń,
- przyłącza do obiektu budowlanego,
– wykonane z użyciem wyrobów budowlanych. Do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wprowadzony zostanie nowy załącznik obejmujący listę obiektów kwalifikowanych przez ustawodawcą wprost jako budowle dla celów PON. Lista ta obejmuje łącznie 28 kategorii obiektów.
Dotychczas do budowli – definiowanych w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, jako obiekty budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędące budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (z zastrzeżeniem opodatkowania całej wartości elektrowni wiatrowej w 2017 r. w myśl obowiązujących wówczas przejściowo przepisów) – zalicza się m.in. drogi i place, fundamenty, wieże, transformatory czy kable energetyczne, mające znaczny udział w łącznej wartości inwestycji.
W przypadku elektrowni wiatrowych na lądzie praktyka rynkowa co do zasady przyjmuje, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają wyłącznie części budowlane elektrowni wiatrowych, czyli fundament z pierścieniem oraz wieża. W większości przypadków wartość budowlana (fundament z pierścieniem i wieżą) wynosi nie więcej niż 30% wartości elektrowni wiatrowej (jakkolwiek w przypadku niestandardowej konstrukcji fundamentów, wynikającej ze szczególnych warunków geologicznych albo specjalistycznych rozwiązań konstrukcyjno-użytkowych wież, udział wartości części budowlanych w całości, może osiągać znacznie wyższe wartości). Pozostałe elementy turbozespołu podlegają natomiast wyłączeniu z opodatkowania tym podatkiem. Zagadnienie to pozostaje przy tym przedmiotem licznych sporów z organami podatkowymi. Na kanwie jednego z takich sporów zapadł wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 lipca 2023 r. (sygn. akt SK 14/21), który orzekł o niekonstytucyjności definicji budowli zawartej w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, jednocześnie stwierdzając utratę mocy tego przepisu po upływie 18 miesięcy od dnia wyroku. Oznacza to, że najpóźniej 1 stycznia 2025 r. zostanie wprowadzona nowa definicja budowli, której propozycję brzmienia znaleźć można w projekcie ustawy z 17 czerwca 2024 r.
Podatek od nieruchomości a farmy wiatrowe na lądzie i morzu
Lądowe farmy wiatrowe podlegają podatkowi od nieruchomości w części, w jakiej elementy składowe tych farm odpowiadają definicjom przedmiotów opodatkowania, zawartym w obowiązujących przepisach.
W przypadku morskich farm wiatrowych, większość aktywów trwałych wchodzących w ich skład nie podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Poza lądowymi i przybrzeżnymi składnikami majątku, związanymi z wyprowadzeniem mocy do systemu przesyłowego, przeważająca część aktywów znajduje się poza właściwością miejscową organów podatkowych, które są uprawnione do nakładania podatków lokalnych. Z kolei część lądowa elektrowni wiatrowych offshore, położona w granicach administracyjnych jednostki samorządu terytorialnego, stanowi przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości na takich samych zasadach, jak elementy farmy lądowej. W praktyce opodatkowaniem objęta jest część lądowa przyłącza oraz części budowlane podstacji usytuowanej na lądzie oraz inne obiekty budowlane o charakterze towarzyszącym (np. ogrodzenia, drogi czy place). Zastosowanie znajdują stawki podatku od nieruchomości obowiązujące w danej gminie dla poszczególnych kategorii obiektów (grunty, budynki, budowle), stanowiących przedmiot opodatkowania. Jednocześnie morskie farmy wiatrowe podlegają opłacie koncesyjnej, której element stały (niezależny od ilości wyprodukowanej energii elektrycznej) ma charakter zbliżony do podatku majątkowego.
-Rozszerzenie opłaty koncesyjnej dla przedsiębiorstwa energetycznego wykonującego działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania energii elektrycznej w morskiej farmie wiatrowej o element stały (tj. niezależny od wielkości produkcji energii) zostało wprowadzone wraz z wejściem w życie ustawy z 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych. Z ekonomicznego punktu widzenia stały element opłaty jest ekwiwalentem podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu do projektu rozporządzenia wskazano wręcz, że jej wysokość określono biorąc pod uwagę przeciętną wysokość podatku od nieruchomości dla lądowych farm wiatrowych, co wyraźnie sugeruje, że ma być ona odpowiednikiem takiej daniny dla obiektów morskich zlokalizowanych poza obszarem obowiązywania podatków lokalnych – mówi dr Wojciech Sztuba.
Wysokość części stałej opłaty koncesyjnej dla morskich farm wiatrowych
Zgodnie z ustawą Prawo energetyczne, przedsiębiorstwo energetyczne wykonujące działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania energii elektrycznej w morskiej farmie wiatrowej, wnosi opłatę koncesyjną stanowiącą pewien procent wielkości sprzedaży energii (część zmienna), powiększoną o kwotę stanowiącą iloczyn mocy zainstalowanej farmy wyrażonej w MW, wynikającej z otrzymanej koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej w tej morskiej farmie wiatrowej oraz współczynnika kwotowego określonego odrębnie w drodze rozporządzenia Rady Ministrów (część stała). Część zmienna opłaty koncesyjnej, w przypadku elektrowni offshore nie różni się w sposobie naliczania od opłaty koncesyjnej należnej od innych przedsiębiorstw energetycznych, uzyskujących przychody ze sprzedaży energii elektrycznej. W przeciwieństwie do podatku od nieruchomości, który stanowi dochód jednostki samorządu terytorialnego, opłata koncesyjna zasila budżet państwa.
Podstawę kalkulacji stałego elementu opłaty koncesyjnej dla morskiej farmy wiatrowej stanowi jej zainstalowana moc wyrażona w MW, a opłatę ustala się rocznie w kwocie 23 tys. PLN za każdy 1 MW. Kwota 23 tys. PLN/MW jest wartością współczynnika wynikającą z aktualnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z 12 października 2021 r. w sprawie opłaty koncesyjnej, które jako akt wykonawczy do ustawy Prawo energetyczne określa wartość współczynnika na poziomie nie wyższym niż wartość maksymalna wynikająca z ustawy (także 23 tys. PLN/MW).
Wysokość podatku od nieruchomości farm wiatrowych
Wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości uzależniona jest od przedmiotu opodatkowania, co wyznacza zarówno zasady ustalania podstawy opodatkowania, jak i właściwą stawkę podatku od nieruchomości. Podstawę opodatkowania stanowi dla gruntów – powierzchnia całkowita, a dla budynków lub ich części – powierzchnia użytkowa. Natomiast dla budowli lub ich części – co do zasady, wartość początkowa ustalona dla celów podatku dochodowego na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych – ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego.
Jeżeli obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od budowli powstał w trakcie roku podatkowego, podstawą opodatkowania jest wartość stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji na dzień powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli budowla jest przedmiotem umowy leasingu, odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający, w przypadku jej przejęcia przez właściciela, do celów określenia podstawy opodatkowania przyjmuje się wartość początkową przed zawarciem pierwszej umowy leasingu, zaktualizowaną i powiększoną o dokonane ulepszenia oraz niepomniejszoną o spłatę wartości początkowej. W przypadku gdy od budowli lub ich części nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych – podstawę opodatkowania stanowi ich wartość rynkowa, określona przez podatnika na dzień powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli natomiast budowle lub ich części, od których nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych, zostały ulepszone lub zgodnie z przepisami o podatkach dochodowych nastąpiła aktualizacja wyceny środków trwałych – podstawę opodatkowania stanowi ich wartość rynkowa ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego następującego po roku, w którym dokonano ulepszenia lub aktualizacji wyceny środków trwałych.
Stawka podatku od nieruchomości wyrażona jest kwotowo w przeliczeniu na metr kwadratowy w stosunku do gruntów (w 2024 r. może wynieść maksymalnie 1,34 PLN za m2) i budynków (w 2024 r. maksymalnie wynosi ona 33,10 PLN za m2), natomiast w przypadku budowli podatek ma charakter katastralny i wynosi do 2% podstawy opodatkowania (ustalonej zgodnie z zasadami wskazanymi powyżej). Powyższe stawki maksymalne wynikają z ustawy o podatkach i opłatach lokalnych właściwej w przedmiocie podatku od nieruchomości.
Górne granice stawek kwotowych PON, obowiązujące w danym roku podatkowym, ulegają corocznie zmianie na następny rok podatkowy w stopniu odpowiadającym wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie pierwszego półrocza roku, w którym stawki ulegają zmianie, w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego. Natomiast minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” górne granice stawek kwotowych na każdy rok podatkowy, zaokrąglając je w górę do pełnych groszy. Obecnie kwoty te określono w obwieszczeniu Ministra Finansów z dnia 21 lipca 2023 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych na rok 2024. Natomiast niezależnie od powyższego, jednostki samorządu terytorialnego mogą ustalać stawki indywidualnie na swoim obszarze, przy czym nie mogą być one wyższe od powyższych stawek wskazanych w obwieszczeniu.
Źródło: TPA, własne
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Rozpowszechnianie artykułu jest możliwe tylko za zgodą wydawcy BlueGreen Content Studio.
