Zespół badaczy z Uniwersytetu w Gandawie opublikował w czasopiśmie „Waste Management” kompleksowy przegląd ocen zrównoważoności środowiskowej morskich farm wiatrowych, ze szczególnym uwzględnieniem końcowej fazy cyklu życia (end-of-life). Badanie prowadzone przez Célestina Demuytere, Gwenny Thomassen i Jo Dewulfa ujawnia znaczące luki w dostępnych danych dotyczących demontażu instalacji offshore wind.
Z początkowo przeanalizowanych 328 publikacji dotyczących zrównoważoności środowiskowej morskich farm wiatrowych, jedynie 17 uwzględniało fazę końca życia w sposób wystarczający do dogłębnej analizy. To podkreśla znaczące braki w literaturze naukowej dotyczącej tego kluczowego aspektu cyklu życia farm wiatrowych.
Analiza wykazała istotne luki w szczegółowości czasowej i dostępie do danych pierwotnych. Większość badań nie była w pełni transparentna i powtarzalna, z wieloma brakami w jasnym określeniu granic faz cyklu życia oraz nadmiernym poleganiem na niereprezentatywnych źródłach danych procesowych.
„Wszystkie badania obejmują jakiś analogon śladu węglowego, ale szersze wpływy środowiskowe są mniej konsekwentnie uwzględniane. Szczegółowe opisy techniczne i procesów demontażu pozostają rzadkie, prowadząc do założeń opartych na ograniczonych źródłach pierwotnych” – wskazują autorzy.
Wyzwania związane z zarządzaniem materiałami i surowcami
Morskie farmy wiatrowe zawierają znaczne ilości materiałów i surowców – często przekraczające 40 tysięcy ton stali i 1500 ton miedzi w przeliczeniu na farmę – co stanowi zarówno okazję do odzyskiwania materiałów wtórnych, jak i wyzwanie w zakresie gospodarowania odpadami. Rzeczywiste projekty demontażu na dużą skalę są oczekiwane dopiero od 2028 roku, w zależności od możliwego przedłużenia umów koncesyjnych.
Ograniczone doświadczenie w demontażu i niepewności w łańcuchu dostaw końca życia mogą zwiększyć ryzyko strat cennych materiałów i wpłynąć na długoterminową zrównoważoność projektów morskiej energetyki wiatrowej. Przyszłe farmy wiatrowe w większym stopniu wykorzystują krytyczne surowce, takie jak elementy zawarte w magnesach trwałych, co wymaga proaktywnego zarządzania zasobami.
Potrzeba zasad gospodarki cyrkularnej
Badacze podkreślają konieczność integracji zasad gospodarki cyrkularnej w przyszłych scenariuszach końca życia farm wiatrowych, unikając strat materiałowych, które mogą skutkować niedoborem dostępnych materiałów do recyklingu w przyszłych zastosowaniach. To zarządzanie zasobami może również zwiększyć odporność na zaburzenia rynkowe lub geopolityczne.
W przeciwieństwie do sektorów elektroniki czy motoryzacyjnego, które mają jasne wytyczne w postaci dyrektywy WEEE czy systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP), branża morskiej energetyki wiatrowej obecnie nie posiada podobnych kompleksowych ram regulacyjnych, co skutkuje brakiem odpowiedzialności i dostępności informacji.
Rekomendacje dla przyszłych badań
Badanie podkreśla potrzebę ocen obejmujących szczegółowe zakresy czasowe, procesy końca życia i demontażu oraz efekty uczenia się, aby uwzględnić postęp technologiczny i materiałowy. Autorzy wzywają do większej transparentności i zaangażowania interesariuszy w celu skutecznego rozwiązania złożoności i ewoluujących ram politycznych w całym cyklu życia morskich farm wiatrowych.
