Elering, AST i Litgrid, operatorzy systemów przesyłowych energii elektrycznej krajów bałtyckich, oficjalnie powiadomili rosyjskich i białoruskich operatorów o nieprzedłużaniu umowy BRELL, która wygaśnie w lutym 2025 r. Od tego momentu trzy kraje bałtyckie odłączą się od rosyjskich i białoruskich sieci energetycznych, aby dołączyć do Obszaru Synchronicznego Europy Kontynentalnej.
Operatorzy z Estonii, Łotwy i Litwy wysłali zawiadomienie o nieprzedłużaniu umowy o równoległej pracy systemów energetycznych, znanej jako umowa BRELL, która definiowała warunki funkcjonowania krajów bałtyckich w kontrolowanym przez Rosję systemie IPS/UPS. Zgodnie z zawiadomieniem, podpisanym w Rydze przez liderów trzech OSP, umowa wygaśnie 7 lutego 2025 roku. 8 lutego systemy elektroenergetyczne Estonii, Łotwy i Litwy zostaną odłączone od IPS/UPS i rozpoczną wspólny test izolowanej pracy. Synchronizacja systemów elektroenergetycznych krajów bałtyckich z Obszarem Synchronicznym Europy Kontynentalnej planowana jest na 9 lutego 2025 r.
Według Kalle Kilka, przewodniczącego zarządu Elering, systemy elektroenergetyczne trzech państw bałtyckich są już gotowe do awaryjnej synchronizacji w każdej chwili, jeśli zajdzie taka potrzeba.
-W Estonii, w ciągu ostatnich pięciu lat, ukończono większość obiektów sieci energetycznej zapewniających stabilność i niezawodność systemu elektroenergetycznego, w tym trzy kondensatory synchroniczne. Ostatnim z głównych projektów jest przebudowa linii wysokiego napięcia Viru-Tsirguliina, która jest w 90% ukończona i będzie w pełni operacyjna przed zimą- powiedział Kilk.
Podobnie jak w Estonii, prace trwają również na Łotwie i Litwie, aby zapewnić udaną synchronizację. Oprócz prac budowlanych, aktualizowane są systemy elektryczne, IT oraz systemy kontroli istniejących połączeń prądu stałego na granicach.
Obecnie Estonia, Łotwa i Litwa działają w systemie IPS/UPS, w którym częstotliwość energii elektrycznej jest centralnie kontrolowana przez Rosję. Synchronizacja z Obszarem Synchronicznym Europy Kontynentalnej umożliwi niezależną, stabilną i niezawodną kontrolę częstotliwości sieci elektroenergetycznych krajów bałtyckich, co zwiększy bezpieczeństwo energetyczne w regionie.
Synchronizacja pozwoli na lepszą łączność systemów przesyłowych UE oraz integrację rynków, umożliwiając bałtyckim systemom elektroenergetycznym działanie zgodnie z wspólnymi i przejrzystymi zasadami europejskimi, co przyniesie korzyści wszystkim konsumentom. Ponadto, rozwój odnawialnych źródeł energii w krajach bałtyckich i w Polsce będzie wspierany dzięki nowo zainstalowanym liniom przesyłowym, stacjom transformatorowym i kondensatorom synchronicznym, które zwiększą zdolność sieci przesyłowych do obsługi większego udziału odnawialnych źródeł energii w całkowitej produkcji energii elektrycznej.
Synchronizacja jest wspierana przez UE z łącznym dofinansowaniem CEF Energy w wysokości około 1,2 miliarda euro, co ma pokryć do 75% kosztów kwalifikowalnych projektu.
