Uniwersytet Gdański zorganizował pierwszą edycję Akademii na Plaży, która znacznie przekroczyła oczekiwania organizatorów. Zamiast przewidywanych 50-60 osób, w sześciu wykładach i trzech debatach o przyszłości Morza Bałtyckiego wzięło udział blisko 450 uczniów z trójmiejskich szkół. Wydarzenie odbyło się w Centrum Kultury Mamuszki 14 z widokiem na morze.
„Frekwencja absolutnie nas przerosła. Zakładaliśmy, że przyjdzie około 50-60 osób, a tymczasem tylko pierwszego dnia przyszło 210 uczniów” – mówi dr Magdalena Markiewicz, prodziekan Wydziału Ekonomicznego UG i kierownik projektu. Organizatorka podkreśla, że uczniowie nie tylko wytrzymywali 50-minutowe wykłady, ale także zadawali wnikliwe i szczegółowe pytania.
Eutrofizacja największym zagrożeniem dla Bałtyku
Dr hab. Monika A. Król z Uniwersytetu Łódzkiego przedstawiła problem eutrofizacji jako jedno z największych wyzwań dla Morza Bałtyckiego. „Eutrofizacja oznacza przeżyźnienie środowiska morskiego. To niebezpieczne zjawisko, ponieważ morze dotknięte eutrofizacją zamiera” – wyjaśniała prawniczka specjalizująca się w prawie ochrony środowiska.
Ekspertka wskazała, że do Bałtyku wpływa 99,7% wód z polskich rzek, a największy udział w zanieczyszczeniach ma rolnictwo (61%), przemysł (26%) i ścieki komunalne (12%). Sposobami przeciwdziałania eutrofizacji są ograniczenie nawożenia, wprowadzenie rolnictwa 4.0 z dronami do precyzyjnego nawożenia oraz tworzenie stref buforowych.
Krytyka Zielonego Ładu i instrumenty ekonomiczne
Prof. Janina Ciechanowicz-McLean z UG, twórczyni prawa ochrony środowiska w Polsce, wyjaśniała przyczyny krytyki Zielonego Ładu wśród rolników. „Nie neguję celów Zielonego Ładu, ale uważam, że powinny zostać wprowadzone inne instrumenty, a większa odpowiedzialność powinna spoczywać na dużych podmiotach, takich jak państwo czy regiony” – mówiła prawniczka.
Ekspertka wskazywała na skuteczność instrumentów ekonomicznych: „Wprowadzając zachęty dla rolników czy przedsiębiorców, jesteśmy w stanie, nie ingerując negatywnie w ich konkurencyjność, nakierować ich na zachowania bardziej ekologiczne.” Jako przykład podała segregację odpadów i kompostowanie, które rozwinęły się dzięki zachętom finansowym.
Rośliny – superbohaterowie na wydmach bałtyckich
Dr hab. Piotr Rutkowski z UG przedstawił wykład o roślinach brzegu morskiego, porównując je do superbohaterów. „Gdyby zainteresować nimi wytwórnię filmów Marvela, to nakręciliby botanicznych 'Avengersów’ z roślinami rosnącymi na brzegu w roli głównej” – mówił biolog, wyjaśniając przystosowania roślin do skrajnych warunków: niestabilnego podłoża, wiatrów i suszy.
Uczniowie wykazali duże zainteresowanie tematem ochrony przyrody. Maja ze Szkoły w Chmurze, planująca studia oceanograficzne, podkreślała: „Ziemia to jest nasz dom. Naszym obowiązkiem jest o niego dbać i chronić naszą planetę.”
Wyzwania zabudowy brzegów morskich
Podczas debat poruszono problem nadmiernej zabudowy trójmiejskiego nabrzeża. Prof. Ciechanowicz-McLean tłumaczyła, że wynika to z ustawy o zrównoważonym rozwoju, gdzie „ochrona środowiska musi uwzględniać prawo do rozwoju gospodarczego, co oznacza, że trzeba czasami zrezygnować z ochrony przyrody dla celów gospodarczych.”
Dr hab. Maciej Nyka z UG, pomysłodawca Akademii, podkreślił wyjątkowy wymiar debat prowadzonych nad brzegiem Bałtyku: „To, o czym rozmawiamy, dzieje się dokładnie obok nas.” Wydarzenie odbyło się w ramach projektu „Zatoka Wiedzy” dofinansowanego z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, pokazując rosnące zainteresowanie młodego pokolenia problemami ekologii morskiej.
