Nowa analiza przeprowadzona przez naukowców z Joint Research Centre (JRC) w ramach EU Blue Economy Observatory ujawnia znaczące różnice w wynagrodzeniach i atrakcyjności pracy w siedmiu kluczowych sektorach niebieskiej gospodarki UE.
Badanie, opublikowane w raporcie „Remuneration and attractiveness of EU blue economy sectors„, analizuje 42 różne działalności gospodarcze. Wyniki badania pokazują wyraźny podział między sektorami wymagającymi wysokich kwalifikacji a tymi opartymi na pracy nisko wykwalifikowanej. Najwyższe wynagrodzenia oferują sektory technologicznie zaawansowane – morskie odnawialne źródła energii, stocznie oraz wybrane zawody w portach i transporcie morskim. W Niderlandach praca przy wydobyciu ropy naftowej na morzu zapewnia zarobki pięciokrotnie wyższe od średniej krajowej, podobnie jak w Polsce praca przy wydobyciu gazu ziemnego. W Irlandii zatrudnienie w magazynowaniu i składowaniu portowym przynosi niemal dwukrotnie wyższą pensję niż średnia krajowa.
Turystyka i rybołówstwo z najniższymi płacami
Na przeciwnym biegunie znajdują się sektory turystyki przybrzeżnej i tradycyjnego rybołówstwa, które oferują ograniczone wynagrodzenia, niepewne kontrakty i mniej możliwości szkoleniowych. Co istotne, te właśnie sektory zatrudniają największą część siły roboczej niebieskiej gospodarki – 53,1% pracowników jest zatrudnionych w turystyce przybrzeżnej, podczas gdy 22,7% zarabia w sektorze morskich zasobów żywych. Przykłady skrajnych różnic to praca w zakwaterowaniu turystycznym w Niemczech i Holandii, gdzie zarobki stanowią około jednej trzeciej średniej krajowej, czy akwakultura mięczaków w Belgii z wynagrodzeniami na poziomie jednej dziewiątej średniej krajowej.
Bezpieczeństwo pracy nie przekłada się na wyższe płace
Analiza ujawnia paradoks sektora portowego, gdzie pracownicy stykają się z jednymi z najwyższych wskaźników wypadkowości w przemyśle morskim, jednak ich pensje pozostają na poziomie zbliżonym do średniej krajowej. Dodatkowo, stabilność zatrudnienia znacznie różni się między sektorami – pracownicy w branżach zależnych od warunków pogodowych, takich jak morska energetyka wiatrowa czy turystyka, często pracują w ramach kontraktów krótkoterminowych lub w niepełnym wymiarze czasu, osiągając średnio tylko 57-74% pełnoetatowego harmonogramu w ciągu roku.
Różnice między krajami odzwierciedlają lokalne uwarunkowania
Różnice płacowe wynikają nie tylko z poziomu umiejętności, lecz także z kosztów życia, krajowych ram regulacyjnych i wewnętrznych praktyk firm. Te różnice podkreślają pilną potrzebę skoordynowanych działań politycznych mających na celu podnoszenie kwalifikacji lokalnej siły roboczej i inwestowanie w bardziej sprawiedliwe systemy rekrutacji.
Wezwanie do inteligentniejszych i sprawiedliwszych miejsc pracy
Jeśli Europa chce wypełnić luki kadrowe i przyciągnąć wykwalifikowane talenty do swojej niebieskiej gospodarki, potrzebuje ukierunkowanych polityk wykraczających poza same płace. Inwestowanie w szkolenia, innowacje i warunki pracy – szczególnie w sektorach o niskich płacach, wysokim ryzyku lub charakterze sezonowym – jest niezbędne. Bardziej odporna, inkluzywna i przygotowana na przyszłość niebieska gospodarka jest w zasięgu ręki, ale wymaga rozpoznania i rozwiązania strukturalnych podziałów w dzisiejszych miejscach pracy sektora morskiego.
Wyniki analizy JRC mają kluczowe znaczenie dla kształtowania polityk wspierających sprawiedliwą transformację energetyczną w sektorze morskim. Wysokie wynagrodzenia w morskiej energetyce wiatrowej mogą przyciągnąć wykwalifikowaną siłę roboczą z tradycyjnych sektorów morskich, ale wymagają odpowiednich programów przekwalifikowania. Rozwój offshore wind może stać się katalizatorem poprawy warunków pracy w całej niebieskiej gospodarce, pod warunkiem wdrożenia polityk zapewniających sprawiedliwy podział korzyści z transformacji energetycznej między wszystkimi uczestnikami sektora morskiego.
