W wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pojawił się projekt ustawy (UD104) o pomocy państwa skierowanej do armatorów jednostek pływających w związku z wprowadzeniem zakazu połowu dorsza na Morzu Bałtyckim. Obecna sytuacja armatorów jednostek pływających jest trudna i m.in. negatywnie oddziałuje na działalność podmiotów zarządzających portami morskimi – zarządów portów oraz Urzędów Morskich w Gdyni i w Szczecinie. Jednostki zajmując nabrzeża utrudniają rozwój portu – np. ograniczając miejsce dla statków serwisowych morskich farm wiatrowych.
Jak czytamy na stronach rządowych, ustawa skierowana jest do przedsiębiorców wykonujących usługi morskiego transportu osobowego w zakresie przewozu osób uprawiających rybołówstwo. Umożliwi ona wsparcie finansowe armatorów takich jednostek pływających, posiadających wydane na nie pozwolenie na wykonywanie połowów organizmów morskich na rok 2019. Wsparcie ma na celu ograniczenie negatywnych skutków społecznych i gospodarczych spowodowanych wprowadzeniem przez Komisję Europejską w dniu 1 stycznia 2020 r. zakazu połowu dorsza na Morzu Bałtyckim, co uniemożliwia „uzyskanie dochodowości na świadczonych przez właścicieli lub armatorów usługach”.
Ochrona dorsza
Przypomnijmy, że od dnia 1 stycznia 2020 r. wprowadzono całkowity zakaz połowu dorsza na tych obszarach Morza Bałtyckiego, gdzie występuje największa część tego stada (tj. podrejony 24-26).
Decyzja UE z 2019 r. miała na celu ratowanie będącego w złym stanie dorsza atlantyckiego w tej części Morza Bałtyckiego. To jeden z najcenniejszych gatunków ryb, który stanowił źródło utrzymania wielu rybaków. Jednak nadmierny połów spowodował, że ryb w morzu jest zbyt mało. KE w 2021 r. informowała, że sytuacja związana z liczebnością stad jest gorsza, niż pierwotnie szacowano w 2019 r., dlatego też zakaz połowu dorsza jest przedłużany co roku na kolejny rok kalendarzowy a ostatnie porozumienie w tej sprawie na rok 2024 Ministrowie ds. rybołówstwa krajów UE osiągnęli 24 października 2023 r.
W obecnej chwili KE nie przedstawia daty granicznej zakończenia zakazu połowu dorsza, a jedynie wskazuje, że taki stan może się utrzymać przez długi czas, do czasu odnowienia jego stad.
„Należy zaznaczyć, iż połowy realizowane przez armatorów jachtów komercyjnych dotyczyły w zdecydowanej części dorsza co spowodowało praktycznie w całości konieczność zakończenia działalności zawodowej tej grupy”.
Armatorzy jednostek pływających w trudnej sytuacji
Jak wyjaśniają autorzy projektu ustawy, okoliczności te stawiają armatorów jednostek pływających w bardzo trudnej sytuacji. Znaczne ograniczenie możliwości prowadzenia działalności zarobkowej powoduje więc straty finansowe w tym sektorze, natomiast przedsiębiorcy prowadzący działalność ponoszą koszty opłat portowych, ubezpieczeń, podatków oraz wynagrodzeń pracowników. Jednostki często kupione na kredyt stoją w portach, wobec czego armatorzy i pracownicy ponoszą straty, co pogłębia ich trudną sytuację finansową.
Pomoc udzielona na podstawie przedmiotowej ustawy służyć będzie wyrównaniu sytuacji podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania wsparcia ze środków unijnych, które w takim samym stopniu jak podmioty objęte wsparciem ze środków UE pokrzywdzone zostały w związku z wprowadzeniem zakazu połowu dorsza na morzu Bałtyckim.
Podmioty planowane do objęcia programem pomocowym prowadząc działalność muszą spełniać porównywalne wymogi, jak statki rybackie, m.in. posiadać świadectwo klasy – wydane przez Polski Rejestr Statków albo Polski Związek Żeglarski, kartę bezpieczeństwa, pozwolenie na uprawianie rybołówstwa wydane przez Główny Inspektorat Rybołówstwa Morskiego określające ilość narzędzi połowowych, musiały również składać raporty połowowe z każdego odbytego rejsu.
Ponadto jednostki te przechodziły dodatkowe inspekcje dotyczące bezpieczeństwa, dodatkowo też musiały być doposażone w środki ratunkowe, sygnałowe, systemy gaśnicze, wyposażanie pokładowe czy elektronikę. Załogi musiały posiadać odpowiednie kwalifikacje udokumentowane patentami.
„Obecna sytuacja armatorów jest dramatyczna, brak jest możliwości powrotu do działalności gospodarczej w tym sektorze”.
Za mało miejsca dla CTV
W projekcie czytamy, że cumujące przy nabrzeżach, nieeksploatowane jednostki stopniowo niszczeją, powodując tym samym zagrożenie dla środowiska oraz pozostałych użytkowników portu. Co istotne, obecna sytuacja armatorów jednostek pływających negatywnie oddziałuje na działalność podmiotów zarządzających portami morskimi – zarządów portów oraz Urzędów Morskich w Gdyni i w Szczecinie.
„Jednostki zajmując nabrzeża utrudniają rozwój portu – np. ograniczając miejsce dla statków serwisowych morskich farm wiatrowych, a w przypadku zatonięcia ze względu na stan techniczny powodują konieczność wydobycia wraku na koszt zarządu portu lub Skarbu Państwa – dyrektora urzędu morskiego”.
Sytuacja przedsiębiorców wykonujących usługi morskiego transportu osobowego w zakresie przewozu osób uprawiających rybołówstwo była tematem licznych posiedzeń Sejmowej Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, gdzie podejmowano dialog i dyskutowano nad możliwością zrealizowania zapisów porozumienia, jakie ze „Stroną społeczną” reprezentowaną przez Sztab Kryzysowy Armatorów Rybołówstwa Rekreacyjnego zawarł poprzedni rząd.
W przypadku komercyjnych statków rybackich w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021–2027, wdrażającego w Polsce Europejski Fundusz Morski, Rybacki i Akwakultury, ogłoszono w grudniu 2023 r. i w styczniu 2024 r. nabory wniosków na działanie trwałe zaprzestanie działalności połowowej – złomowanie albo przekwalifikowanie statku rybackiego, łącznie na kwotę 315 000 000 zł.
Dodatkowo z Priorytetu 1 – Funduszy Europejskich dla Rybactwa na lata 2021–2027, podmioty, które nie przystąpiły do trwałego zaprzestania działalności połowowej, będą mogły uzyskać wsparcie finansowe, m.in. w ramach następujących działań: kapitał ludzki, innowacje, dywersyfikacja działalności rybackiej, poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy, tymczasowe zaprzestanie działalności połowowej, ochrona środowiska naturalnego i zmniejszenie wpływu działalności rybackiej na środowisko.
Pomoc finansowa
Ustawa przewiduje wsparcie finansowe skierowane do armatorów lub właścicieli jednostek pływających, w przypadku kiedy właściciel lub armator dokona złomowania jednostki; wycofa jednostkę z prowadzonej działalności; przekaże posiadaną jednostkę urzędowi administracji publicznej lub szkole publicznej. Pomoc jest skierowana też do armatorów, którzy zaprzestali prowadzenia działalności w związku z ogłoszeniem zakazu połowu dorsza na Morzu Bałtyckim, tj. od dnia 30 października 2019 r. to jest dnia wydania rozporządzenia Rady (UE) 2019/1838 z dnia 30 października 2019 r. ustalającego uprawnienia do połowów na 2020 rok w odniesieniu do niektórych stad ryb i grup stad ryb w Morzu Bałtyckim oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) 2019/124 w odniesieniu do uprawnień do połowów w innych wodach, które nakłada istotne ograniczenia w połowach dorsza atlantyckiego w podrejonach ICES 22–26.
Poniesione straty przedsiębiorca będzie wskazywał we wniosku składanym do dyrektorów urzędów morskich, właściwych ze względu na port macierzysty jednostki.
Jednocześnie należy wskazać, że w przypadku złomowania pomoc będzie wypłacana dopiero po złożeniu przez wnioskodawcę wraz z wnioskiem o wsparcie potwierdzenia przyjęcia jednostki do złomowania przez stocznię.
Na podstawie informacji przekazanych przez Sztab Kryzysowy Armatorów Rybołówstwa Rekreacyjnego wartość szacunkowa jednostek z przeznaczeniem na złomowanie na dzień 1 stycznia 2020 r. waha się od 200 tys. zł do 900 tys. zł za jedną jednostkę. Wysokość pomocy zostanie powiększona o 50% udokumentowanego średniego rocznego przychodu za lata 2015-2019.
Projektowana ustawa ma zostać przyjęta przez Radę ministrów w IV kwartale 2024 r.
Źródło: Gov.pl, własne
© Materiał chroniony prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone. Rozpowszechnianie artykułu jest możliwe tylko za zgodą wydawcy BlueGreen Content Studio.
