Ministerstwo Klimatu i Środowiska skierowało do konsultacji publicznych projekt tzw. „ustawy sieciowej”, wprowadzającej fundamentalne zmiany w polskim sektorze energetycznym. Nowe przepisy, przygotowane przez ministrę Paulinę Hennig-Kloskę, realizują reformy zapisane w Krajowym Planie Odbudowy w zakresie przyłączeń odnawialnych źródeł energii do sieci elektroenergetycznych.
Głównym celem ustawy jest usprawnienie i przyspieszenie procesu przyłączania nowych obiektów do sieci, szczególnie instalacji OZE i magazynów energii. Projekt wprowadza elastyczną umowę przyłączeniową, umożliwiającą przyłączenie instalacji w okresie przejściowym, do czasu rozbudowy infrastruktury, na obszarach z ograniczoną przepustowością sieci.
Istotnym elementem reformy jest radykalne uproszczenie formalności przy ubieganiu się o przyłączenie – zlikwidowany zostanie wymóg dołączania decyzji o warunkach zabudowy do wniosku o przyłączenie. Ustawa wprowadza również precyzyjne terminy administracyjne – 60 dni na wezwanie do uzupełnienia wniosku o warunki przyłączenia oraz 6 miesięcy na złożenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu przez Prezesa URE.
Nowe przepisy modyfikują system opłat przyłączeniowych, zwiększając kwotę zaliczki i wprowadzając bezzwrotną opłatę za rozpatrzenie wniosku o określenie warunków przyłączenia. Ustanowione zostanie również zabezpieczenie finansowe, zatrzymywane w przypadku niezrealizowania przyłączenia. Czas ważności warunków przyłączenia zostanie skrócony z 2 lat do 1 roku, co ma ograniczyć spekulacyjne blokowanie mocy przyłączeniowych.
Ustawa znacząco ułatwi przyłączanie magazynów energii i biogazowni. Biogazownie przyłączane do sieci o napięciu niższym niż 110 kV zostaną zwolnione z obowiązku sporządzania ekspertyzy wpływu na sieć pod warunkiem dostosowania harmonogramu pracy do potrzeb systemu elektroenergetycznego. Rozszerzona zostanie również formuła „cable pooling”, umożliwiająca współdzielenie przyłączy przez różne instalacje.
W ramach zwiększenia transparentności procesu przyłączeniowego, operatorzy będą zobowiązani do utworzenia scentralizowanych platform informatycznych, na których będą publikować informacje o przepustowości sieci, kryteriach jej obliczania oraz statusie wniosków o przyłączenie. Umożliwione zostanie także elektroniczne składanie i rozpatrywanie wniosków.
Projekt wprowadza również istotne zmiany dla odbiorców końcowych, gwarantując im prawo do zawierania umów na dostawy energii elektrycznej na czas określony po stałej cenie, co ma chronić konsumentów przed gwałtownymi wzrostami cen. Sprzedawcy energii będą musieli przedstawiać klientom przystępne streszczenie kluczowych warunków umowy, zredagowane prostym językiem.
Ustawa zawiera też rozwiązania mające na celu zapobieganie sytuacjom wstrzymania dostaw energii elektrycznej poprzez rozszerzenie możliwości skorzystania z programów wsparcia dla odbiorców dotkniętych ubóstwem energetycznym.
Projektowane zmiany wpisują się w szerszy kontekst transformacji energetycznej Polski. Usprawnienie procedur przyłączeniowych ma kluczowe znaczenie dla zwiększenia udziału odnawialnych źródeł energii w miksie energetycznym, co przyczyni się do redukcji emisji gazów cieplarnianych i zwiększenia niezależności energetycznej kraju. Modernizacja sieci elektroenergetycznych i wprowadzenie elastycznych rozwiązań przyłączeniowych stanowi niezbędny krok w kierunku budowy zrównoważonego systemu energetycznego zdolnego do integracji rozproszonych źródeł wytwórczych i magazynów energii.
