Transformacja energetyczna w Polsce napotyka na poważną barierę w postaci zmasowanych działań dezinformacyjnych wymierzonych w sektor energetyczny, szczególnie w energetykę wiatrową. Eksperci, samorządowcy i inwestorzy zgromadzeni na konferencji inaugurującej działalność Fundacji Green Transition HUB wskazali, że celem tych działań jest osłabienie polskiej niezależności energetycznej i zasianie nieufności wobec zielonej transformacji.
Małgorzata Żmijewska-Kukiełka, prezeska Fundacji Green Transition HUB, otwierając konferencję o zielonej transformacji samorządów, podkreśliła pilną potrzebę budowania akceptacji społecznej i wytrwałej walki z dezinformacją. „Dezinformacja to pandemia naszych czasów – szerzy się szybciej niż fakty, mutuje i atakuje to, co najcenniejsze: zaufanie. Aby ją zatrzymać, potrzebujemy szczepionki: edukacji, rzetelnej informacji i otwartego dialogu wszystkich uczestników transformacji” – wskazała.
Fundacja Green Transition HUB powstała, by wspierać samorządy i inwestorów w walce z dezinformacją, edukować mieszkańców i budować społeczną odporność na manipulację. „Chcemy, by lokalne społeczności miały dostęp do wiarygodnych informacji, potrafiły odróżniać fakty od fałszu i uczestniczyły w transformacji energetycznej jako jej partnerzy, nie cele dezinformacji. Bo gra toczy się nie tylko o inwestycje, a o bezpieczną, nowoczesną Polskę opartą na czystej energii i świadomych obywatelach” – dodała szefowa fundacji, wskazując, że kluczem do skutecznej walki z dezinformacją płynącą głównie z Rosji jest wiedza, sprawdzona informacja i uczciwa komunikacja z mieszkańcami.
Samorządy o potrzebie dialogu i transparentności
Stanisław Jastrzębski, wójt gminy Długosiodło i przewodniczący Związku Gmin Wiejskich RP, mówił o rosnącym braku zaufania w społeczeństwie, szkołach, a nawet w rodzinach. „My samorządowcy i politycy musimy postawić na edukację od przedszkola oraz prowadzić szeroki dialog z inwestorami i mieszkańcami. Tylko wtedy odbudujemy zaufanie i przeciwstawimy się dezinformacji, która hamuje rozwój zielonej energii, na czym tracimy jako kraj i jako mieszkańcy” – podkreślił.
Marek Szylińczuk, wójt gminy Niegosławice, zauważył, że samorządy stawiające od początku na transparentność i uczciwe przedstawianie zarówno korzyści, jak i zagrożeń, mają większe szanse na powodzenie projektów. „Kluczowe jest także wskazanie profitów dla gminy, jak podatki, dzierżawy czy inwestycje w lokalną infrastrukturę. Moja gmina ma o jedną trzecią większy budżet dzięki wiatrakom. Ale realną korzyść musi mieć także konkretny Kowalski” – powiedział.
Nowa wersja Kodeksu Dobrych Praktyk PSEW
Konferencja była okazją do zaprezentowania nowej wersji Kodeksu Dobrych Praktyk Polskiego Stowarzyszenia Energetyki Wiatrowej, który ma być drogowkazem dla inwestorów OZE, uwzględniającym ochronę środowiska, dialog z mieszkańcami i partnerstwo z samorządami.
Arkadiusz Sekściński, wiceprezes Polskiego Stowarzyszenia Energetyki Wiatrowej i Fundacji Green Transition HUB, wskazał, że nowa wersja została dostosowana do zmian prawnych po 2023 roku. „Nowa edycja polskiego Kodeksu Dobrych Praktyk to rozwinięcie międzynarodowych standardów, dostosowane do polskich realiów regulacyjnych, społecznych i gospodarczych. Kładzie nacisk na transparentność, partycypację społeczną, dzielenie się korzyściami oraz praktyczne wskazówki na każdym etapie inwestycji – od planowania po eksploatację i repowering. Jednak kluczowy aspekt to legitymacja społeczna, która musi być w centrum uwagi” – powiedział.
Lęki społeczne wymagają empatii, nie deprecjonowania
Podczas debaty eksperckiej o dezinformacji wokół OZE uczestnicy zwracali uwagę, że problem jest znacznie bardziej złożony, niż zwykło się sądzić, szczególnie że dezinformacja bazuje na ludzkich lękach i emocjach.
„Ten lęk nie powinien być deprecjonowany czy wyśmiewany. Trzeba go ukoić, dając ludziom rzetelną wiedzę, bo tylko sprawdzona informacja może przeciwdziałać dezinformacji” – podkreśliła Katarzyna Bąkowicz, ekspertka od dezinformacji z Uniwersytetu SWPS i członkini komisji do spraw badania wpływów rosyjskich i białoruskich.
W ocenie samorządowców brak kampanii w mediach publicznych pozostawia przestrzeń dla mitów o OZE. Uczestnicy zgodzili się, że potrzebna jest przede wszystkim edukacja, zwłaszcza wśród seniorów, którzy dziś kształtują poglądy i decydują o wyborach.
Inwestorzy angażują się w edukację
Magdalena Sobczyńska z TotalEnergies zwróciła uwagę, że inwestorzy także angażują się w proces edukacji, prowadząc lekcje w szkołach i wspierając lokalne wydarzenia. „Sama od lat prowadzę lekcje o zielonej energetyce i dorobiłam się już dwóch pokoleń ludzi, którzy rozumieją problem i głosują” – wskazała, dodając, że w kwestii edukacji i walki z dezinformacją trzeba łączyć siły wszystkich stron: od władz państwowych i lokalnych przez organizacje pozarządowe i inwestorów po społeczeństwo.
Kamil Wyszkowski z UN Global Compact zauważył, że według ONZ dezinformacja jest problemem globalnym i dotyczy nie tylko Polski. „Populiści i reżimy autorytarne wykorzystują strach i niewiedzę, by blokować transformację energetyczną. Trzeba się przeciwstawiać uporem i mądrością, a głupocie przeciwstawiać wiedzę” – powiedział.
Zaufanie fundamentem transformacji energetycznej
Walka z dezinformacją wymaga nie tylko danych i raportów, ale też empatii wobec obaw społeczności. Sukces transformacji energetycznej zależy nie tylko od dostępności technologii czy kapitału inwestycyjnego, ale przede wszystkim od akceptacji społecznej i zaufania lokalnych społeczności do planowanych przedsięwzięć. Dezinformacja, często o charakterze zagranicznym, wykorzystuje naturalne obawy mieszkańców i brak wiedzy na temat odnawialnych źródeł energii, podważając społeczne poparcie dla kluczowych dla bezpieczeństwa energetycznego Polski inwestycji. Transparentność, uczciwa komunikacja korzyści i potencjalnych wyzwań oraz systematyczna edukacja na wszystkich poziomach – od przedszkoli po seniorów – mogą być skuteczną odpowiedzią na kampanie dezinformacyjne. Doświadczenia gmin, które postawiły na partnerski dialog z mieszkańcami i inwestorami, pokazują, że możliwe jest budowanie akceptacji dla projektów OZE przy jednoczesnym realnym podnoszeniu jakości życia lokalnych społeczności poprzez zwiększone wpływy do budżetów gminnych i inwestycje w infrastrukturę.
Źródło informacji, PAP Mediaroom
